Hiệp hội Blockchain Việt Nam là gì? Những điều cần biết

Với sự phát triển chóng mặt của blockchain và tài sản số, nhu cầu có một tổ chức đứng ra định hướng, kết nối và kiến tạo hành lang pháp lý là vô cùng cần thiết. Trong bối cảnh đó, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) nổi lên như một cái tên quan trọng. Thế Hiệp hội Blockchain Việt Nam là gì và tầm ảnh hưởng của họ đến thị trường crypto Việt Nam cùng các nhà đầu tư, doanh nghiệp tại Việt Nam ra sao trong một môi trường pháp lý đang dần rõ ràng hơn?

Hiệp hội Blockchain và Tài sản Số Việt Nam (VBA) là gì?

Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (tên tiếng Anh: Vietnam Blockchain and Digital Assets Association – VBA) là tổ chức xã hội nghề nghiệp có pháp nhân chính thức đầu tiên tại Việt Nam, quy tụ cộng đồng các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp và những cá nhân đam mê sâu sắc với công nghệ blockchain và tài sản số.

VBA ban đầu được thành lập với tên gọi Hiệp hội Blockchain Việt Nam, theo Quyết định số 324/QĐ-BNV ngày 27 tháng 4 năm 2022 của Bộ Nội vụ. Mục tiêu chính của Hiệp hội là thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ blockchain và phát triển một hệ sinh thái tài sản số toàn diện, bền vững tại Việt Nam.

Với sự thay đổi chiến lược, Hiệp hội đã mở rộng tầm nhìn và phạm vi hoạt động, phản ánh xu hướng phát triển chung của thị trường và sự cần thiết phải thích nghi với khung pháp lý mới. Hiện tại, ông Phan Đức Trung đã được bầu làm Chủ tịch Hiệp hội từ ngày 3 tháng 1 năm 2025, dẫn dắt VBA trong giai đoạn phát triển mới đầy tiềm năng này.

Hành trình phát triển và bước ngoặt đổi tên của VBA

Hành trình của VBA khởi đầu với sự ra đời chính thức vào ngày 27 tháng 4 năm 2022, đánh dấu một cột mốc quan trọng cho cộng đồng blockchain tại Việt Nam. Đây là lần đầu tiên một tổ chức pháp nhân chuyên về blockchain được cấp phép, tạo nền tảng cho sự phát triển có tổ chức và định hướng cho ngành.

Một thay đổi chiến lược đã diễn ra vào ngày 25 tháng 7 năm 2025, tại Đại hội bất thường năm 2025, khi Hiệp hội Blockchain Việt Nam chính thức đổi tên thành Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam. Quyết định đổi tên này được đưa ra trong bối cảnh thị trường tài sản số toàn cầu đang có những biến chuyển mạnh mẽ và Việt Nam cũng đang chuẩn bị cho một khung pháp lý rõ ràng hơn.

Việc đổi tên mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:

• Mở rộng phạm vi hoạt động: Từ chỉ tập trung vào công nghệ nền tảng blockchain, Hiệp hội đã mở rộng tầm nhìn để bao gồm toàn bộ hệ sinh thái tài sản số, bao gồm các ứng dụng, loại hình tài sản và các khía cạnh liên quan khác.
• Đón đầu xu hướng thị trường và pháp lý: Sự thay đổi này đặc biệt quan trọng khi Luật Công nghiệp Công nghệ số sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, trong đó công nhận tài sản số tại Việt Nam. VBA đang nỗ lực đi tiên phong trong việc thích ứng và định hướng cho sự phát triển này. Ông Phan Đức Trung đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc VBA luôn là cầu nối giữa các bên liên quan.
• Khẳng định tầm nhìn chiến lược: Việc đổi tên cũng khẳng định mục tiêu rõ ràng của Hiệp hội là đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm blockchain và tài sản số hàng đầu khu vực và thế giới vào năm 2030.

Ông Phan Đức Trung tiếp tục được tín nhiệm để dẫn dắt Hiệp hội trong giai đoạn mới này, với vai trò Chủ tịch, góp phần định hình tương lai của ngành.

Vai trò và sứ mệnh quan trọng của VBA trong hệ sinh thái crypto Việt Nam

Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) đóng vai trò đa chiều và có tầm quan trọng chiến lược trong việc phát triển hệ sinh thái blockchain và tài sản số tại Việt Nam. Các chức năng cốt lõi và sứ mệnh của VBA bao gồm:

• Cầu nối đa phương: VBA hoạt động như một cầu nối cần thiết giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và các cá nhân hoạt động trong lĩnh vực. Điều này tạo kênh giao tiếp hiệu quả để tháo gỡ vướng mắc, chia sẻ thông tin và cùng nhau định hướng phát triển.
• Thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng: Hiệp hội ưu tiên việc phát triển các nền tảng blockchain “Make in Vietnam”, khuyến khích đổi mới sáng tạo trong nước. Một mục tiêu cụ thể là hỗ trợ kết nối tối thiểu 50 doanh nghiệp nội địa triển khai dịch vụ BaaS (Blockchain-as-a-Service) trên nền tảng VBSN. Tuy nhiên, thông tin chi tiết về công nghệ cụ thể (như Ethereum, Hyperledger, Solana…) và các đặc điểm kỹ thuật nổi bật của VBSN hiện chưa được công bố rộng rãi một cách đáng tin cậy và cập nhật. Qua đó, VBA đẩy mạnh ứng dụng thực tiễn của blockchain, hướng tới xây dựng và phát triển thị trường blockchain Việt Nam.
• Định hình hành lang pháp lý: Đây là một trong những vai trò then chốt nhất của VBA. Hiệp hội chủ động đề xuất các chính sách, giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho blockchain và tài sản số. Mục tiêu là tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và thuận lợi cho các hoạt động đầu tư và phát triển trong lĩnh vực.
  

• Phát triển thị trường và nguồn nhân lực: VBA tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức về blockchain và tài sản số, giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng. Đồng thời, Hiệp hội cũng chú trọng đào tạo nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của ngành.
• Tăng cường hợp tác quốc tế: Để nâng tầm vị thế của Việt Nam trên bản đồ blockchain toàn cầu, VBA tích cực xây dựng mối quan hệ với các tổ chức và đối tác nước ngoài. Việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế và hợp tác trong các dự án xuyên biên giới là một phần quan trọng trong chiến lược của Hiệp hội.

VBA và các tổ chức đồng hành

Mặc dù là tổ chức pháp nhân duy nhất cấp quốc gia trong lĩnh vực blockchain và tài sản số, VBA không đơn độc trong sứ mệnh phát triển ngành. Tại Việt Nam, còn có một số tổ chức và cộng đồng khác cùng chia sẻ mục tiêu, dù với vai trò và phương pháp tiếp cận khác biệt:

• Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA): VINASA, với vai trò bao quát hơn trong lĩnh vực công nghệ thông tin, thường xuyên tích hợp blockchain vào các hoạt động chuyển đổi số quốc gia, tổ chức hội nghị và các nhóm công tác liên quan đến công nghệ mới nổi.
• Các câu lạc bộ/cộng đồng blockchain độc lập: Nhiều câu lạc bộ hoặc cộng đồng được hình thành trong các trường đại học hoặc bởi các nhóm cá nhân, ví dụ như “Vietnam Blockchain Hub” hoặc “Blockchain Developer Group Vietnam”. Các tổ chức này thường tập trung vào chia sẻ kiến thức, tổ chức workshop, hackathon và kết nối các nhà phát triển, mang tính cộng đồng và phi chính phủ hơn.
• Các công ty công nghệ lớn và startup blockchain: Nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn tại Việt Nam (như FPT, Viettel) đang nghiên cứu và triển khai ứng dụng blockchain riêng. Hàng trăm startup cũng đang phát triển sản phẩm, dịch vụ trong các lĩnh vực DeFi, GameFi, Web3, NFT… Các doanh nghiệp này đóng vai trò trực tiếp trong việc tạo ra sản phẩm và giá trị kinh tế.

So sánh vai trò: Trong khi VBA đóng vai trò chiến lược, vĩ mô, tập trung vào tạo môi trường pháp lý và thúc đẩy hợp tác quốc tế; VINASA tích hợp blockchain vào bức tranh công nghệ thông tin tổng thể; các cộng đồng độc lập tập trung vào đào tạo, kỹ năng và mạng lưới; và các doanh nghiệp trực tiếp phát triển, thương mại hóa ứng dụng.

Thành tựu chung của VBA

Dù chưa có thông tin cụ thể về các dự án blockchain “Make in Vietnam” tiêu biểu hay thành tựu cụ thể mà VBA đã trực tiếp hỗ trợ/đóng góp được cập nhật gần đây, VBA đã đạt được một số thành tựu chung quan trọng:

• Là cầu nối hiệu quả: Giữa cộng đồng doanh nghiệp và các cơ quan quản lý, góp phần vào quá trình xây dựng hành lang pháp lý cho tài sản số tại Việt Nam.
• Thúc đẩy hợp tác quốc tế: Ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác với các tổ chức blockchain quốc tế, mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ và thị trường toàn cầu.
• Nâng cao nhận thức cộng đồng: Thông qua các hoạt động truyền thông và sự kiện, góp phần giúp công chúng hiểu đúng về tiềm năng công nghệ và cảnh giác với các hoạt động lừa đảo.

Định hướng tương lai của VBA sau bước ngoặt “Tài sản số”

Sau quyết định đổi tên thành Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, VBA đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những định hướng chiến lược rõ ràng hơn bao giờ hết. Chủ tịch Phan Đức Trung đã xác định ba hoạt động trọng tâm sẽ được ưu tiên trong thời gian tới:

• Tuyên truyền, phổ biến và nâng cao nhận thức: Tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động giáo dục, truyền thông để cộng đồng hiểu đúng, đầy đủ về công nghệ blockchain và các loại tài sản số. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro từ các thông tin sai lệch và tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững.
• Phát triển thị trường và nguồn nhân lực: Đảm bảo rằng Việt Nam có đủ nhân lực chất lượng cao và một thị trường sôi động, lành mạnh cho ngành. Các chương trình đào tạo chuyên sâu và kết nối doanh nghiệp sẽ được chú trọng.
• Xây dựng hành lang pháp lý: Tiếp tục là tiếng nói đại diện cho cộng đồng, đề xuất và góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến blockchain và tài sản số. Mục tiêu là tạo ra một môi trường pháp lý ổn định, khuyến khích đổi mới và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia.

Việc mở rộng sang “tài sản số” không chỉ dừng lại ở việc công nhận các loại hình tài sản mới, mà còn bao gồm việc nghiên cứu sâu hơn về cách chúng được tạo ra, giao dịch và quản lý theo quy định. Đây là một động thái chiến lược để Hiệp hội không chỉ theo kịp mà còn chủ động dẫn dắt sự phát triển của một thị trường đầy tiềm năng.

Giải quyết vấn đề niềm tin và các rủi ro lừa đảo, thao túng thị trường

Trong bối cảnh tài sản số còn nhiều rủi ro, VBA đang định hướng thực hiện nhiều phương pháp tiếp cận để xây dựng niềm tin và phòng chống lừa đảo:

• Tăng cường giáo dục: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo chuyên sâu về kiến thức blockchain, rủi ro tiềm ẩn và cách phòng tránh lừa đảo. Phát hành tài liệu hướng dẫn dễ hiểu và hợp tác với truyền thông để tuyên truyền thông tin chính thống.
• Đóng góp xây dựng pháp lý: Vận động ban hành khung pháp lý minh bạch, quy định rõ trách nhiệm các bên, cơ chế giám sát và xử lý vi phạm. Đề xuất các tiêu chuẩn kỹ thuật và đạo đức cho dự án, khuyến khích kiểm toán bảo mật độc lập.
• Hỗ trợ cộng đồng: Thiết lập kênh tiếp nhận thông tin để người dân báo cáo lừa đảo, thao túng thị trường và cung cấp tư vấn, hỗ trợ pháp lý cho nạn nhân.
• Hợp tác sâu rộng: Trao đổi kinh nghiệm với các tổ chức quốc tế và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thực thi pháp luật trong việc điều tra, xử lý tội phạm blockchain.
• Khuyến khích minh bạch: Có thể xem xét phát triển hệ thống chứng nhận/đánh giá cho các dự án “Make in Vietnam” dựa trên tiêu chí minh bạch, bảo mật và tuân thủ, khuyến khích mã nguồn mở và kiểm toán độc lập.

Thách thức và rủi ro tiềm ẩn khi xây dựng hành lang pháp lý

Trong quá trình xây dựng hành lang pháp lý, VBA có thể đối mặt với nhiều thách thức:

• Sự chậm trễ: Quá trình xây dựng pháp luật phức tạp và tốn thời gian, có thể khiến Việt Nam bỏ lỡ cơ hội hoặc tạo khoảng trống pháp lý.
• Quy định thiếu phù hợp: Do tính phức tạp và biến động của blockchain, việc ban hành quy định cân bằng giữa khuyến khích đổi mới và kiểm soát rủi ro là rất khó khăn.
• Xung đột lợi ích: Có thể có sự khác biệt về quan điểm và lợi ích giữa các bên (nhà phát triển, nhà đầu tư, cơ quan quản lý), gây khó khăn trong việc dung hòa.
• Thiếu hụt chuyên gia: Số lượng chuyên gia hiểu sâu cả công nghệ và pháp luật về blockchain còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng đề xuất.
• Áp lực quốc tế và cạnh tranh: Việt Nam cần theo dõi và thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế để duy trì khả năng cạnh tranh và thu hút đầu tư.
• Vấn đề thực thi: Ngay cả khi có khung pháp lý, việc thực thi hiệu quả trong môi trường kỹ thuật số phức tạp đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và nguồn lực đầy đủ.

Định hướng công nghệ và tiêu chuẩn kỹ thuật của VBA

Mặc dù chưa có công bố chính thức cụ thể về định hướng ưu tiên loại hình blockchain hay các tiêu chuẩn kỹ thuật chi tiết gần đây, VBA có xu hướng khuyến khích:

• Đa dạng loại hình blockchain: Hỗ trợ phát triển cả blockchain công cộng (DeFi, GameFi, Web3), blockchain riêng tư (ứng dụng doanh nghiệp, chuỗi cung ứng) và blockchain hợp tác, tùy thuộc vào tính ứng dụng.
• Ưu tiên khả năng ứng dụng thực tiễn: Tập trung vào các giải pháp có thể thúc đẩy phát triển kinh tế số trong các ngành trọng điểm như logistics, tài chính, nông nghiệp.
• Các tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi:
  • Khả năng tương tác (Interoperability): Để các hệ thống blockchain khác nhau có thể giao tiếp, trao đổi dữ liệu hiệu quả.
  • Bảo mật (Security): Luôn là ưu tiên hàng đầu, khuyến nghị các tiêu chuẩn bảo mật nghiêm ngặt và kiểm toán thường xuyên.
  • Khả năng mở rộng (Scalability): Để đáp ứng nhu cầu sử dụng lớn trong tương lai.
  • Hiệu quả năng lượng (Energy Efficiency): Với xu hướng phát triển bền vững, các giải pháp tiết kiệm năng lượng sẽ được khuyến khích.

Với tầm nhìn đến năm 2030, VBA đặt mục tiêu rõ ràng là đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm hàng đầu về blockchain và tài sản số trong khu vực và trên thế giới. Để đạt được điều này, Hiệp hội sẽ cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng.

VBA và tác động đến nhà đầu tư, doanh nghiệp crypto tại Việt Nam

Hoạt động của Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) có ảnh hưởng sâu rộng đến cả nhà đầu tư cá nhân lẫn doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực crypto tại Việt Nam. Sự hiện diện và định hướng của VBA mang lại nhiều lợi ích thiết thực, tạo ra một môi trường phát triển ổn định và tiềm năng hơn.

Đối với nhà đầu tư

• Môi trường pháp lý rõ ràng: VBA đóng góp vào việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý cho tài sản số, giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý mà nhà đầu tư có thể gặp phải. Khi có các quy định rõ ràng, niềm tin vào thị trường sẽ được củng cố, mang lại sự an tâm hơn khi tham gia đầu tư, đồng thời giúp giải quyết vấn đề niềm tin và phòng chống lừa đảo.
• Cơ hội đầu tư chất lượng cao: Thông qua việc thúc đẩy các dự án blockchain “Make in Vietnam”, VBA góp phần tạo ra nhiều cơ hội đầu tư vào các dự án nội địa có tiềm năng và được kiểm soát chặt chẽ hơn. Điều này giúp đa dạng hóa danh mục đầu tư và tìm kiếm lợi nhuận từ các sản phẩm được phát triển trong nước.
• Kiến thức và giáo dục: VBA thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo, khóa đào tạo và cung cấp thông tin chính thống về blockchain và tài sản số. Những hoạt động này giúp nhà đầu tư nâng cao kiến thức, hiểu rõ hơn về thị trường crypto và các công cụ đầu tư, từ đó đưa ra quyết định sáng suốt hơn và nhận diện các rủi ro lừa đảo.

Đối với doanh nghiệp

• Môi trường kinh doanh ổn định: Một hành lang pháp lý minh bạch và các chính sách hỗ trợ từ VBA giúp doanh nghiệp an tâm đổi mới, phát triển các sản phẩm và dịch vụ liên quan đến blockchain và tài sản số mà không lo ngại về những thay đổi pháp lý đột ngột, dù vẫn cần đối mặt với các thách thức trong quá trình ban hành quy định.
• Cơ hội kết nối và hợp tác: VBA là một mạng lưới quan trọng giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực, đối tác chiến lược và các chương trình hỗ trợ. Ví dụ, việc hỗ trợ kết nối 50 doanh nghiệp triển khai BaaS trên nền tảng VBSN là một cơ hội lớn để mở rộng quy mô và ứng dụng công nghệ.
• Hỗ trợ chính sách và đại diện tiếng nói: Doanh nghiệp có thể thông qua VBA để kiến nghị và đề xuất các chính sách phù hợp với sự phát triển của ngành lên các cơ quan quản lý nhà nước. Điều này đảm bảo rằng tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp được lắng nghe và xem xét, giúp giảm thiểu xung đột lợi ích.
• Phát triển nhân lực chất lượng cao: Các chương trình đào tạo và phổ biến kiến thức do VBA tổ chức giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn nhân lực có trình độ, hoặc nâng cao năng lực cho đội ngũ hiện có, đáp ứng yêu cầu khắt khe của ngành công nghệ cao, đồng thời giải quyết một phần thách thức thiếu hụt chuyên gia.

Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) là nhân tố then chốt trong việc định hình và phát triển thị trường blockchain và tài sản số tại Việt Nam. Với định hướng chiến lược phù hợp với xu thế và khung pháp lý mới, VBA đang góp phần xây dựng một hệ sinh thái minh bạch, bền vững, đồng thời thúc đẩy hợp tác đa bên nhằm đưa Việt Nam trở thành trung tâm nổi bật trong lĩnh vực này.