Tally, một trong những nền tảng cung cấp dịch vụ quản trị cho các Tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) lớn nhất trong không gian tiền mã hóa, vừa tuyên bố sẽ ngừng hoạt động sau sáu năm. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh những thay đổi đáng kể về môi trường pháp lý và sự chuyển dịch trong tư duy của ngành. Theo CEO Dennison Bertram, chính quyền Biden và cựu Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) Gary Gensler, dù từng gây tranh cãi, đã tạo ra một môi trường “tốt hơn cho crypto” so với chính quyền kế nhiệm hiện tại vào năm 2026. Bertram lập luận rằng việc nới lỏng các quy định dưới thời chính quyền hiện tại đã khiến phi tập trung hóa từ một yêu cầu pháp lý trở thành một lựa chọn tùy chọn, làm suy giảm đáng kể nhu cầu đối với các công cụ và dịch vụ quản trị DAO mà Tally cung cấp.
Tally – Kiến trúc sư của nền dân chủ Crypto
Trong thế giới tiền mã hóa, các giao thức được quản lý không bởi các giám đốc điều hành hay hội đồng quản trị truyền thống, mà thông qua các Tổ chức tự trị phi tập tập trung (DAO). Trong các DAO này, những người nắm giữ token có quyền bỏ phiếu về mọi vấn đề, từ cấu trúc phí cho đến các bản nâng cấp phần mềm quan trọng. Tally đã đóng vai trò then chốt trong việc biến khái niệm “nền dân chủ crypto” này thành hiện thực.
Nền tảng này đã cung cấp cơ sở hạ tầng quản trị trên chuỗi cho nhiều DAO lớn và nổi bật như Arbitrum, Uniswap, ENS, cùng hơn 500 DAO khác. Tally xây dựng các công cụ cần thiết như hệ thống bỏ phiếu, công cụ ủy quyền và bảng điều khiển (dashboard), giúp các DAO vận hành quy trình quản trị phức tạp của mình một cách hiệu quả.
Tuy nhiên, trên thực tế, mô hình DAO không phải không có thách thức. Tỷ lệ tham gia thường thấp và quá trình ra quyết định diễn ra chậm chạp, dẫn đến việc một nhóm nhỏ các cử tri tích cực thường nắm giữ quyền lực trong việc điều hành các hệ thống trị giá hàng tỷ đô la. Tally đã cố gắng giải quyết những vấn đề này bằng cách cung cấp các công cụ mạnh mẽ, nhưng sự thay đổi trong bối cảnh chung của ngành đã vượt ra ngoài tầm kiểm soát của họ.
Thay đổi quy định: Từ bắt buộc đến tùy chọn
Theo Dennison Bertram, có hai động lực chính đã duy trì nhu cầu đối với các công cụ quản trị DAO trong những năm qua: mối đe dọa pháp lý và một hệ sinh thái các ứng dụng phi tập trung đang phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn với CoinDesk, Bertram tuyên bố rằng cả hai động lực này hiện đều đã biến mất.
Dưới sự diễn giải luật chứng khoán trong “kỷ nguyên Gensler” của SEC, một token có nguy cơ bị phân loại là chứng khoán nếu một nhóm có thể xác định rõ ràng đang đưa ra các quyết định quản lý nhằm thúc đẩy giá trị của nó – một trong những yếu tố chính của Bài kiểm tra Howey. Phản ứng của ngành là thúc đẩy quá trình ra quyết định ra bên ngoài thông qua các DAO, phân phối quyền kiểm soát cho hàng nghìn ví để không một thực thể duy nhất nào có thể bị coi là điều hành mạng lưới. Trong bối cảnh đó, các hệ thống và công cụ quản trị như Tally không chỉ là các tính năng kỹ thuật mà còn là một phần quan trọng của chiến lược pháp lý, giúp các dự án chứng minh tính phi tập trung và tránh rủi ro bị coi là chứng khoán.
Bertram xem đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự kết thúc của công ty mình. Ông giải thích rằng nếu các đội ngũ phát triển không còn tin rằng họ sẽ bị trừng phạt vì hoạt động giống như các công ty truyền thống, thì phi tập trung hóa sẽ không còn là một yêu cầu bắt buộc mà trở thành một lựa chọn. “Chính quyền [Trump] đang công khai báo hiệu rằng bạn sẽ không gặp rắc rối, hãy cứ làm những gì bạn muốn,” Bertram cho biết. “Điều đó mang lại một sự tự do đáng kể cho các tổ chức hiện có. Thực tế không rõ liệu bạn có cần phi tập trung hóa hay phi tập trung hóa trông như thế nào.” Khi không còn áp lực pháp lý, nhiều đội ngũ dự án đã chọn không chi trả cho chi phí duy trì cấu trúc phi tập trung, vốn thường phức tạp và tốn kém.
Các dự án lớn “quay lưng” với mô hình DAO
Xu hướng “phi tập trung hóa tùy chọn” này không chỉ là một lý thuyết mà đã được minh chứng qua các ví dụ thực tế trong ngành. Gần đây, Across Protocol đã đề xuất giải thể hoàn toàn DAO của mình và chuyển đổi thành một công ty C-corp tại Mỹ, với lý do cấu trúc token hiện tại đang cản trở các quan hệ đối tác với các tổ chức lớn. Ngay lập tức, token ACX của họ đã tăng vọt 80% sau thông tin này, cho thấy phản ứng tích cực từ thị trường đối với quyết định tập trung hóa.
Năm ngoái (2025), cả sàn giao dịch Jupiter trên Solana và tập đoàn NFT Yuga Labs đều đã từ bỏ cấu trúc DAO của mình. Greg Solano, CEO của Yuga Labs, đã thẳng thắn gọi cơ chế quản trị của dự án mình là “chậm chạp, ồn ào và thường xuyên là một màn kịch quản trị không nghiêm túc.” Những nhận xét này phản ánh sự thất vọng chung của nhiều người trong ngành về hiệu quả và tính thực tiễn của quản trị DAO.
Bertram cũng chỉ ra một “sự căng thẳng tự nhiên” giữa việc xây dựng một hệ thống hợp tác, phi tập trung và việc thành lập nó dựa trên kinh tế học tiền mã hóa. “Kinh tế học tiền mã hóa ngụ ý rằng chúng ta có thể tìm thấy một trạng thái cân bằng nào đó vì mọi người sẽ theo đuổi lợi ích cá nhân tốt nhất của riêng họ, đây là một kiểu tư duy tối đa hóa lợi nhuận, tổng bằng không,” ông nói. Điều này cho thấy sự mâu thuẫn giữa lý tưởng phi tập trung hóa và động lực kinh tế thực tế.
“Khu vườn vô hạn” không tồn tại và thách thức hệ sinh thái
Sự thay đổi về quy định không phải là yếu tố duy nhất gây ra cái chết cho Tally. Mô hình kinh doanh của công ty cũng được xây dựng dựa trên một giả định khác: rằng hệ sinh thái Ethereum sẽ sản sinh ra một “khu vườn vô hạn” gồm các giao thức và ứng dụng mới, mỗi giao thức đều cần cơ sở hạ tầng quản trị.
“Để Tally và các tổ chức tương tự Tally tồn tại, không đủ chỉ có một Uniswap, một Aave, một hoặc hai L2, và thế là hết,” Bertram giải thích. “Đó là một loại hình kinh doanh tư vấn doanh nghiệp rất khác.” Luận điểm về “khu vườn vô hạn” này là trung tâm của vòng gọi vốn 8 triệu đô la của Tally vào năm ngoái (2025). “Một phần lớn trong luận điểm của chúng tôi trong vòng gọi vốn cuối cùng là, sẽ có hàng nghìn L2, một ý tưởng mà không ai phản đối,” ông nói. “Trong thời gian tới, không có hàng nghìn L2. Và có thể sẽ không bao giờ có.”
Thay vào đó, ngành công nghiệp đã hợp nhất xung quanh một số ít các giao thức thống trị. Bertram nhận định rằng crypto đã tìm thấy “sự phù hợp sản phẩm-thị trường” trong các lĩnh vực như thanh toán và đầu cơ (ví dụ: thị trường dự đoán), nhưng lớp ứng dụng tiêu dùng phong phú, vốn có thể duy trì một doanh nghiệp cơ sở hạ tầng quản trị, đã không bao giờ phát triển như kỳ vọng. Trong bài đăng blog thông báo ngừng hoạt động, ông viết: “Không có một doanh nghiệp được quỹ mạo hiểm hỗ trợ nào trong lĩnh vực công cụ quản trị cho các giao thức phi tập trung. Ít nhất là chưa.”
Tương lai của Crypto và “Cuộc chiến” với AI
Ngoài cuộc khủng hoảng quản trị, Bertram còn nhìn thấy một vấn đề mang tính “hiện sinh” hơn đối với ngành công nghiệp tiền mã hóa. “AI thực sự đã trở thành câu chuyện mới của tương lai, và câu chuyện của nó thực sự lớn hơn và bao trùm hơn nhiều so với crypto,” ông nói. “Điều đó khiến những người giỏi nhất và sáng giá nhất bị thu hút đi nơi khác. Cơ hội thú vị nhất không nằm ở đây, vì vậy chúng ta không có được những nhà sáng lập thú vị nhất, chúng ta không có được những nhà xây dựng thú vị nhất.”
Bertram khẳng định rằng ông vẫn tin tưởng vào ngành, nhưng không còn chấp nhận lập luận rằng ngành này “vẫn còn sớm.” Ông đã tham gia vào không gian crypto từ năm 2011 và nhận định: “Mọi người luôn nói, vẫn còn sớm. Tôi đã tham gia vào lĩnh vực này từ năm 2011. Tôi không biết nữa. Nó không còn cảm thấy như là sớm.”
Việc Tally, một nền tảng từng được coi là xương sống của quản trị DAO, ngừng hoạt động là một dấu hiệu cảnh báo rõ ràng cho ngành crypto. Nó đặt ra câu hỏi về tính bền vững của các mô hình kinh doanh dựa trên phi tập trung hóa trong một môi trường pháp lý đang thay đổi và sự cạnh tranh gay gắt từ các công nghệ mới nổi như AI. Liệu đây có phải là “sự kết thúc của DAO” như Bertram gợi ý, hay chỉ là một giai đoạn chuyển tiếp buộc ngành phải tái đánh giá lại giá trị và tính thực tiễn của phi tập trung hóa? Chỉ thời gian mới có thể trả lời.
Nguồn: CoinDesk (https://www.coindesk.com/markets/2026/03/17/gensler-and-biden-were-just-better-for-crypto-says-tally-ceo-as-dao-governance-platform-shuts-down)
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm
Căn cứ Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Chính phủ, toàn bộ thông tin trên Emacrypto.com chỉ mang tính chất tham khảo, không phải là khuyến nghị tài chính hay tư vấn đầu tư. Nhà đầu tư cần tự nghiên cứu kỹ và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.
